اورامانات تخت؛ بهشتی در دامنه کوه‌های زاگرس

اورامانات یا اورامان یا هورامان، منطقه‌ای کوهستانی در غرب ایران و شرق عراق است. ساکنان این روستا به زبان هورامی سخن می‌گویند. هورامان یک واژۀ باستانی، به معنای سرزمین اهورایی (سرزمین پاک) است. هوری‌ها از اقوام باستانی ایرانی هستند که در این منطقه زندگی می‌کرده‌اند.

جغرافیای اورامانات

بخش بزرگی از منطقه اورامان از کوه‌های بلند و پربرف تشکیل شده است. اما در ارتفاعات پائین‌تر و در دامنه همین کوه‌های انبوه جنگلهای متراکم و گاه وسیعی وجود دارند. پوشش گیاهی جنگل‌های این ناحیه همچون سایر نقاط رشته‌کوه زاگرس بیشتر از درختان بلوط است. درختان دیگری از جمله گلابی‌وحشی و زالزالک نیز به تعداد بسیاری در این منطقه دیده می‌شود. این جنگلها از گذشته‌های دور تأمین‌کنندۀ سوخت زمستانی اهالی این ناحیه بوده‌اند.

قسمت وسیعی از اورامان متعلق به ایران است و جزئی از استان کرمانشاه و کردستان محسوب می‌شود. اما بخشی از آن در خاک حلبچۀ عراق است. از شهرهای مهم اورامان می‌توان به پاوه، نوسود، نودشه، بیاره و حلبچه اشاره کرد. هورامان به طور کلی به چند بخش تقسیم می‌شود که عبارتند از: هورامان لهون، هورامان تخت و ژاورو.

البته برخی از مردم هورامی زبان از اورامانات مهاجرت کرده و در شهرهایی نظیر مریوان، کامیاران، سنندج، کرمانشاه، جوانرود و تهران ساکن شده‌اند.

اورامانات تخت

اورامانات تخت یک دهکدۀ تاریخی است که در جنوب‌شرقی شهرستان مریوان، از توابع استان کردستان واقع شده است. این دهکده پیشینه‌ای ۱۰۰۰ ساله دارد.

از میان این دهکدۀ زیبا رودخانه‌های سیروان و لیله می‌گذرند. جریان این دو رود طراوت این ناحیه را صدچندان کرده است. این دو رودخانه در دروله که مرز مشترک میان ایران و عراق است به هم متصل می‌گردند. در همین حوالی چشمه‌ای بی‌نظیر به نام بل نیز وجود دارد که سرسبزی و زیبایی مضاعفی به منطقه می‌بخشد.

اورامانات در ایران باستان

بر اساس تحقیقات باستان‌شناسی، قدیمی‌ترین ساکنین غرب ایران، مردمانی به نام کرتو بوده‌اند. اورامانات نیز جزئی از این منطقه است. این مردمان که در حدود هزارۀ هشتم قبل از میلاد می‌زیسته‌اند، معیشتی مبتنی بر دامداری و زندگی کوچ‌نشینی داشته‌اند. بعدها، در حدود هزارۀ دوم قبل از میلاد، اولین دستۀ آنان یک‌جانشین شدند. آن‌ها اولین شهر اورامان را پدید آوردند. این شهر معروف باستانی ءاتوور نام داشت. اکنون این شهر باستانی در زیر تلی از خاک مدفون است.

بنچاق اورامان

در سال ۱۳۰۵ شمسی، در کامیاران کنونی، خمره‌ای پر از دانۀ ارزن پیدا شد که در میان آن نوشته‌ای به خط یونانی و پهلوی اشکانی بر پوست آهو وجود داشت. این نوشته که به بنچاق اورامان مشهور شد، نشان از قدمت طولانی‌تر پالنگان نسبت به کل مناطق هورامان دارد و بیانگر آن است که قدیمی‌ترین ساکنین پالنگان زبانی شبیه مردم حاشیه دریای خزر، یعنی پارتی اشکانی داشته‌اند. در واقع ریشه‌های تمامی مردم هورامی زبان کنونی ساکن در خطه هورامان که شامل شهرهای پاوه و مریوان تا نوسود و نودشه و هورامان تخت و غیره هستند به منطقه پالنگان برمی گردد که در حقیقت اجداد تمامی مردمان هورامی زبان کنونی ساکن در آن منطقه بوده‌اند که بعدها و به مرور زمان در سرتاسر خطه هورامان پراکنده شدند.

معماری و فرهنگ در اورامانات

در اورامانات معماری با کوهستان انطباق یافته است. خانه‌ها بر روی دامنه‌های پر شیب صخره‌ها از سنگ و به صورت پلکانی ساخته شده‌اند. در این منطقه اغلب خانه‌ها دو طبقه هستند. از طبقۀ پایین یا همکف به عنوان انبار یا محلی برای نگهداری گله استفاده می‌کنند. مردم این ناحیه برخی باغ‌دار و کشاورز هستند و برخی دام‌دار، به حتم تفاوت در شغل و معیشت سبب تفاوت در نوع زندگی و نیاز و منجر به تفاوت در نوع خانه می‌شود.

اهالی اورامانات معتقدند این ناحیه زمانی شهری بزرگ بوده و مرکزیتی خاص داشته، به همین دلیل از آن به عنوان تخت یا مرکز حکومت ناحیهٔ اورامان یاد می‌کرده‌اند.

اورامانات علاوه‌بر گویش و پوشش خاص خود، آداب و رسوم کهن را نیز حفظ کرده است. همچنین، مقبره و مسجد پیرشالیار و جمعیت قابل توجه آن و وجود چشمه‌های پر آب، نشان دهندۀ اهمیت این منطقه در دوران گذشته است.

در ضمن، در دورانی نه چندان دور، زمانی که هنوز پارچه و کفش‌های خارجی و منسوجات داخلی به کردستان وارد نمی‌شد، پارچه‌ها و پای‌افزارهای مورد نیاز به دست بافندگان و دوزندگان محلی بافته و ساخته می‌شد.

سفر به اورامانات کردستان

اورامانات به حتم در گذشته رونق بسیار داشته و از مراکز اصلی فرهنگ و هنر به شمار می‌آمده است. امروزه نیز زیبایی و دل‌انگیزی آن تحسین برانگیز است.

در سفر به اورامانات، می‌توانید از گذشته و ایران باستان دیدن کنید. زبان گرم هورامی، کلمات زبان پارتی اشکانی، را بشنوید. می‌دانید که زبان پارتی اشکانی از زبان پهلوی ساسانی بسیار قدیمی‌تر است. احتمالاً در مقایسه با زبان فارسی امروزی، کلمات، مهجور خواهند بود. زیرا زبان فارسی امروز از زبان پهلوی ساسانی، که مربوط به شرق ایران بوده، مشتق شده است.

در سفر به اورامانات، میزبون، میزبان شماست. شما می‌توانید با اجاره ویلا در سنندج ناب‌ترین روزهای زندگی‌تان را تجربه کنید.

جنگل‌های ایران؛ حریر لطیف سبز و خانۀ امن

طبیعت سراسر شگفتی و زیبایی است. بیابان، دریا، جنگل، هرکدام ویژگی‌های منحصر به فرد خود را دارند. به عبارتی دیگر هریک دنیای عجیب و اسرارآمیزی در دل خود پنهان کرده‌اند که شاید تمام آن را ما نبینیم. در سراسر دنیا، زیباترین و دلکش‌ترین مناطق طبیعی جنگل‌ها هستند. به جنگل فکر کنید. به گیاهان بسیاری که دارد. به حیوانات وحشی که در خود پنهان کرده است. به قارچ‌های خودرو که از گوشه و کنار تنۀ درخت‌ها و سنگ‌ها سر بیرون آورده‌اند. به زمین پر از شاخ و برگش، به درختان تنومند و بلند قامتش، به دارکوب‌ها و دیگر پرنده‌ها فکر کنید که صداشان به گوش می‌رسد اما خودشان دیده نمی‌شوند.

این اکوسیستم بزرگ و سبز و صد البته زیبا، موجودات زندۀ بسیاری را در کنار هم قرار داده است. از قبیل: گیاه و حیوان، گیاهانِ سمی و خوراکی، حیوانات گوشت‌خوار و گیاه‌خوار. جنگل خانۀ طبیعی انواع بسیاری از موجودات زنده است.

جنگل‌های ایران

۳٬۴۰۰٬۰۰۰ یا سه میلیون و چهار صد هزار هکتار از خاک پاک ایران، جنگل است؛ آن هم در دامنه‌های شمالی کوه‌های البرز و استان‌های ساحلی دریای خزر.

رشته کوه البرز، بلندترین رشته کوه خاورمیانه، هم‌چون دیواری است که دریای خزر و ساحلش را از نقاط مرکزی ایران جدا می‌کند. این دیوار بلند سبب شده یک طرف آن سرسبز و مرطوب باشد و طرف دیگر از ابر محروم و گرم و خشک.

تمام ساحل دریای خزر یعنی از شرق استان اردبیل تا استان خراسان شمالی مناطق جنگلی وجود دارد. سه استان گیلان، مازندران و گلستان سهم اعظم آن را در بر دارند. مساحت جنگل‌های سایر نقاط ایران سه میلیون هکتار است.

 

از جنگل‌های دیدنی ایران

جنگل‌ها همیشه زیبا و سبز هستند. که اگر نبودند به این نام خوانده نمی‌شدند. اما بر ماست که مراقب این معادن طلای سبز باشیم. شاید بهتر باشد به جای عبارت طلای سبز که جنبۀ تجاری و اقتصادی را پررنگ می‌کند بگویم جنگل‌ها، ابریشم یا حریر سبز هستند. مراقب این حریر سبز باشیم چون وجود ما وابسته به وجود این مکان پر رمز و راز است. در ادامه برخی از جنگل‌های دیدنی ایران معرفی می‌شود:

جنگل گیسوم

جنگل گیسوم

این جنگل در ۱۷ کیلومتری تالش واقع شده است. ۸۰ هکتار مساحت دارد. ویژگی منحصر به فرد این جنگل دالان سرسبز و پر دار و درخت آن است که به دریا می‌رسد. گیسوم ۷۶ گونۀ گیاهی را در دل خود جای داده است. ۲۱ گونه گیاه چوبی و باقی گیاهان علفی هستند.

جنگل گیسوم

اگر به گیسوم رفتید آبشار ویسادار را از دست ندهید. در ضمن این منطقه با قلعه رودخان و اسالم فقط ۱۰ کیلومتر فاصله دارد.

جنگل دالخانی

دالخانی زیبا در ۳۰ کیلومتری جنوب شرقی رامسر واقع شده است. این جنگل به دالان بهشت شناخته می‌شود. سراسر جنگل را مه در بر گرفته است. شاید چون فقط ۱۰ کیلومتر با دریا فاصله دارد.

جنگل دالخانی

دالخانی از ابتدای جاده میرزا کوچک‌خان شروع می‌شود و تا ییلاقات شگفت‌انگیز جنت رودبار و گرسماسر و گلین امتداد می‌یابد.

جنگل‌های ارسباران

این جنگل‌های زیبا در شمال شرقی آذربایجان شرقی و در فاصله ۲۲۱ کیلومتری از تبریز واقع شده‌اند. نام دیگر این جنگل‌ها قره داغ است. اگر تابستان از گرما رنج می‌برید چارۀ کار شما این است که مهمان ارسباران شوید چون در این جنگل‌های زیبا دمای هوا در گرم‌ترین اوقات تابستان ۱۵ درجۀ سانتی گراد است و افزایش دما از ۲۳ درجه تجاوز نمی‌کند.

ارسبارن، این پارک ملی، خانۀ ۲۲۰ گونه پرنده، ۳۸ گونه خزنده، ۵ گونه دوزیست، ۴۸ گونه پستاندار و ۲۲ گونه ماهی است. به علاوه جالب است بدانید که یکی از مناطق احیای مارال (آهو) هم هست.

تنوع گیاهی ارسباران نیز قابل توجه است. ۱۵ درصد از کل انواع گیاهان ایران در این ناحیه جمع شده‌اند. ۴۶ درصد گیاهان دارویی، ۲۰ درصد زینتی و ۱۷ درصد خوراکی هستند. ارسباران خانۀ درختان بلوط، کیکم، سماق، زرشک، انار وحشی، سیب وحشی، گلابی وحشی و بوته‌های تمشک و زغال‌اخته است. علاوه بر این میوه‌ای به اسم قره‌قات نیز در این منطقه رشد می‌کند. فصل چیدن این میوۀ ترش و خوشمزه اواسط تابستان است.

سفر به جنگل‌های شمالی ایران

یک راه ارتباط مستقیم و ناب با طبیعت، سفر به جنگل است. جنگل طبیعت بکر و دست نخورده‌ای است که می‌تواند ما انسان‌های امروزی را از قیل و قال دنیای صنعتی رها کند. نگرانی‌ها و دلمشغولی‌های روزمرّه را التیام بخشد. این طبیعت بکر فرصتی است برای تنفس هوای تازه.

همچنین این حضور سبز روح را تلطیف می‌کند. شاید حتی قدرت شاعرانگی هدیه کند. به جنگل‌ها سفر کنید. سبزی و طراوتش را ببینید. هوای پاکش را استشمام کنید. ضمناً فراموش نکنید مراقب این حریر سبز لطیف باشید. چون زیستگاه بسیاری از موجودات زنده است. شاید ما آن‌ها را نبینیم اما آن‌ها وجود دارند و در آن جنگل در حال زندگی هستند. مزاحم بقای آن‌ها نباشیم.

برای سفر به جنگل نگران اقامتگاه نباشید. به میزبون اعتماد کنید و مطمئن باشید امنیت و آسایش شما را فراهم می‌کند. شما می‌توانید اجاره ویلا در رامسر یا اجاره خانه روستایی در رامسر یا اصلاً اجاره ویلا لاکچری در رامسر را امتحان کنید. میزبون سفری خوش را برای شما آرزو دارد.