دره ارغوان یا دشت ارغوان؟

در جغرافیای شهر مشهد علاوه بر بارگاه ملکوتی حضرت ثامن‌الحجج‌(ع) جاذبه‌های فراوانی وجود دارد. بسیاری از مسافران تنها به قصد زیارت وارد این شهر شده و با اجاره سوئیت در مشهد اقامت می‌کنند. اما مشهد زائرانی دارد که علاوه بر زیارت حضرت رضا (ع)، به سیاحت در مشهد نیز می‌پردازند. عده‌ای از این مسافران با اجاره ویلا در طرقبه استقرار می‌یابند و از جاذبه‌های طبیعی مشهد و روستاهای اطرافش بهره‌مند می‌شوند. یکی از این جاذبه‌های بی‌نظیر «دره ارغوان» است.

ارغوان بیرق گلگون بهار

در چهار کیلومتری شهر طرقبه، در مسیر طرقدر به روستای کلاته آهن، دره‌ای وجود دارد که فقط یک ماه از سال دره ارغوان است! ارغوان‌های خوش‌رنگ و چشم‌نواز، در اردیبهشت ماه مهمان دشت می‌شوند و بر سر سفره طبیعت بکر و دست نخورده این دره می‌نشینند.

درخت ارغوان که به درخت عشق نیز معروف است در این دشت به وفور دیده می‌شود. برگ‌های این درخت به رنگ سبز و به شکل قلب می‌باشند اما قبل از رشد برگ‌ها، خوشه‌های ارغوان از تمامی قسمت‌ها، حتی تنه درختان آویخته می‌شوند و لباس ارغوانی رنگ به تن دشت می‌کنند.

دره ارغوان، بهشت ناشناخته

پس از پایان محله طرقدر در طرقبه، مسیری وجود دارد که به روستای کلاته آهن منتهی می‌شود. قبل از رسیدن به این روستا، مسیری فرعی و آسفالته هست که به دشتی وسیع ختم می‌شود. این‌جا همان دشت ارغوان است. در طول مسیر روی تابلوهای راهنما، کلمه «دره ارغوان» را می‌بینید.

شاید برای شما هم این سو‌‌‌‌ٔال پیش بیاید که: دشت ارغوان یا دره ارغوان؟

در انتهای مسیر آسفالته با یک دشت و تعدادی درخت ارغوان روبرو هستید. در حقیقت بسیاری از افرادی که به این مکان می‌آیند تصور می‌کنند جاذبه‌های این دشت همین انتهای مسیر آسفالته و ماشین‌رو است. اگر اهل پیاده‌روی و پا به آب زدن هستید خوب است بدانید که کمی آن‌طرف‌تر در دل دره‌ها، بهشتی زیبا و چشم‌نواز به رنگ ارغوانی، با چشمه‌ای خروشان و هوایی دلپذیر در انتظارتان است. شما با اندکی پیاده‌روی از دشت ارغوان وارد دره ارغوان خواهید شد. دره‌ای که هرگز از یادتان نخواهد رفت.

مسیر پیاده روی

این مسیر شیب ملایمی به سمت بالا دارد. در واقع شما بر خلاف جهت جریان آب حرکت می‌کنید. اگر کفش‌هایتان مناسب پیاده‌روی در آب باشد به راحتی می‌توانید قسمت‌هایی از مسیر را در خنکای آب رودخانه طی کنید. فضای کنار رودخانه از سنگ‌های بزرگ و کوچک پوشیده شده و در برخی قسمت‌ها راه هموار است. در طول مسیر بر روی صخره‌ها و بالای دره، ارغوان‌ها خودنمایی می‌کنند. هوای دره به خاطر وجود جریان آب بسیار دلپذیرتر از دشت می‌باشد.

چند نکته مهم

  • تقریبا از ابتدای مسیر آسفالته به سمت دشت ارغوان خطوط مختلف تلفن همراه آنتن‌دهی ندارند و شاید برای عده‌ای مهم باشد که این موضوع را قبل از سفر به دره ارغوان بدانند.
  • مسیر پیاده‌روی برای افرادی که سن بالایی دارند و یا توانایی عبور از روی سنگ‌های مرتفع یا گذر از درون آب را ندارند، مناسب نیست. برخی قسمت‌های مسیر هموار نیست.
  • راه بدون توقف حدود ۳۰ تا ۴۵ دقیقه پیاده‌روی است.
  • بهتر است وسایل خود را با کوله‌پشتی حمل نمایید.
  • این دره زیبا هم‌اکنون بسیار پاکیزه و عاری از زباله‌ است. ما نیز مانند طبیعت‌گردانی که قبل از ما به اینجا آمده‌اند، در حفظ و نگهداری این طبیعت بکر کوشا باشیم.
دشت ارغوان
«درشت ارغوان» ابتدای مسیر پیاده‌روی، عکس از _tripaholics_
«خوشه‌های ارغوان»
«خوشه‌های ارغوان» عکس از _tripaholics_
رودخانه خروشان دره ارغوان
«رودخانه خروشان دره ارغوان» عکس از _tripaholics_
درهو چشمه و ارغوان‌ها
«دره و چشمه و ارغوان‌ها» عکس از _tripaholics_
زیبایی‌های دره ارغوان
«زیبایی‌های دره ارغوان، مشهد» عکس از _tripaholics_
خودنمایی ارغوان‌ها بر فراز تپه
«خودنمایی ارغوان‌ها بر فراز تپه» عکس از _tripaholics_
«دره ارغوان در قاب یک تصویر»
«زیبایی دره ارغوان در قاب یک تصویر» عکس از _tripaholics_

کلات بی نادر ، آرامگاه بی نادر

بخش مهمی از جاذبه‌های کشورمان ایران را اماکن تاریخی‌ای تشکیل می‌دهند که حرف‌های زیادی راجع به تمدن و فرهنگ ما، از ایران باستان تا ایران امروز دارند. متأسفانه بسیاری از این بناها طی سالیان دراز بر اثر عوامل طبیعی و انسانی تخریب شده و گاهی به طور کامل از بین رفته‌اند. تعداد زیادی از بناهای تاریخی باقی‌مانده توسط کارشناسان مربوطه مرمت و بازسازی شده‌اند و برخی دیگر نیز همچنان در حال تخریب و از بین رفتن هستند. در این میان آن‌چه از اهمیت بسیاری برخوردار است شناخت و معرفی بناهای تاریخی زیادی است که در گوشه و کنار این کشور مملو از تاریخ و تمدن، مهجور مانده‌اند. این امر هم تأثیرات بسزایی بر رونق گردشگری در مناطق مختلف ایران دارد و هم اولین قدم در حفظ آثار با ارزش تاریخی کشورمان است.

قصر خورشید یک بنای تاریخی نادر!

قصر خورشید بنای باشکوه تاریخی‌ای که از دوران نادرشاه افشار به یادگار مانده است مهم‌ترین جاذبه گردشگری شهر کلات در استان خراسان رضوی است. این قصر جلوه‌گاه تلفیق هنر ایرانی با هنر سرزمین هند می‌باشد که در سال ۱۳۱۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

برای آشنایی بیشتر با عمارت خورشیدی در این مطلب میزبون را همراهی کنید.

نگاهی کوتاه به پادشاهی نادر افشار

نادرشاه افشار از مشهورترین پادشاهان ایرانِ پس از اسلام می‌باشد. وی از سال ۱۱۱۴ تا ۱۱۲۶ هجری شمسی پادشاه ایران بوده است. نادر در هنگامه تجاوز افغان‌ها، روس‌ها و عثمان‌ها به خاک ایران، با قدرت و اقتداری مثال زدنی توانست متجاوزان را سرکوب کرده و استقلال کشور را بازگرداند. پس از به دست آوردن مرزهای از دست رفته ایران، شروع به کشورگشایی کرد و هندوستان و ترکستان را فتح نمود. بسیاری از مورخین، از نظر سیاسی و نظامی به او لقب قدرتمندترین پادشاه ایرانِ پس از اسلام را داده‌اند.

وسعت قلمرو ایران در زمان نادرشاه و سرعت پیشروی در فتوحاتش به گونه‌ای بوده که گویی وی می‌خواسته مرزهای ایران را به دوران باشکوه هخامنشی بازگرداند.

نادرشاه که خود در درگز، بخشی از خطه خراسان به دنیا آمده در سال ۱۱۱۷ شمسی بنایی را در بخش کلات استان خراسان بنیان نهاد که امروزه به قصر خورشید یا عمارت خورشیدی شهرت یافته است.

«دروازه ورودی کلات نادری»
«دروازه ورودی کلات نادری»، عکس از _tripaholics_
«تندیس نادر شاه افشار در ورودی شهر کلات نادری»
«تندیس نادر شاه افشار، دروازه کلات»، عکس از _tripaholics_

قصر خورشید

کلات که به آن کلات نادری نیز می‌گویند، در ۱۵۰ کیلومتری شهر مشهد واقع شده است. جاده مشهد به کلات سراسر دشت‌های شقایق وحشی و گندم‌زارهای زیبایی است که در فراز و نشیب کوهها و دره‌ها خودنمایی می‌کنند.

حدود پنجاه کیلومتر مانده به کلات نادری ناگهان شکل تپه‌ها و کوه‌ها تغییر می‌کند. کوه‌ها مانند یک دژ نظامی در کنار جاده قد علم می‌کنند. گویی نادر در دل صخره‌ها و سنگ‌هایی سخت، در مسیری طاقت‌فرسا با پستی‌ها و بلندی‌های فراوان چیزی پنهان کرده است که نباید دست دشمنانش به آن برسد! حس‌های متناقضی که در طول مسیر و پس از رسیدن به مقصد ذهن را درگیر خود می‌کنند، با نگاهی کوتاه به اتفاقات دوران پادشاهی نادرشاه افشار و کاربری بنای تاریخی قصر خورشید، تبدیل به احساساتی واقعی می‌شوند.

آری، نادر در این مکان در حال ساختن آرامگاه خویش بوده است. آرامگاهی که هم خزانه جواهرات و غنائم جنگیِ نادر بوده و هم مدتی زندانِ مخالفان نادرشاه و دیگر حکمای کلات. هم سال‌ها پس از نادر، محل زندگی برخی از حاکمان آل جلایر بوده و هم قرار بوده که آرامگاه نادرشاه افشار باشد، آرامگاهی که بدون نادر ماند.

«دشت‌های شقایق مسیر مشهد به کلات»
«دشت‌های شقایق – مسیر مشهد به کلات»، عکس از _tripaholics_
کوه‌های دژ مانند در نزدیکی کلات»
«کوه‌های دژ مانند در نزدیکی کلات»، عکس از _tripaholics_

نادرِ دور افتاده از آرامگاه

نادرشاه از اوایل حکومت خود شروع به ساخت این آرامگاه نمود. البته در تمام این ۹ سال از این مکان استفاده‌های مختلف می‌شده است. مرگ نادر به طور ناگهانی به دست سردارانش در خراسان اتفاق افتاد. به خاطر اقداماتش در سال‌های آخر عمرش، شورش‌های زیادی در گوشه و کنار قلمرو ایران روی داد. وی برای خواباندن یکی از این شورشها به خراسان رفته بود که به دلیل خشم گرفتن بر سردارانش شبانه در چادر محل استراحت خویش کشته شد. این‌گونه بود که نه ساخت این مکان به اتمام رسید و نه نادر در این آرامگاه به خاک سپرده شد.

سال‌ها بعد در دوره قاجاریه تغییرات و تعمیراتی روی بنا انجام گردید و این قصر حاکم‌نشین کلات نادری شد.

مشخصات بنای تاریخی قصر خورشید

این بنا در سه طبقه، به شکل هشت ضلعی است که به دست هنرمندان ایرانی و هندی ساخته شده و تلفیق فرهنگ ایران و هند را می‌توان به راحتی در نقوش نمای بیرونی و داخلی عمارت یافت. نقش میوه‌های غیر بومی گرمسیری مانند موز و آناناس گویای فرهنگ هندوستان است و هر بیننده‌ای بدون داشتن این اطلاعات هم با دیدن این نقوش می‌تواند به راحتی ایرانی نبودنش را تشخیص دهد.

قصر خورشید
«یکی از ورودی‌های طبقه همکف قصر خورشید» عکس از _tripaholics_

عمارت خورشیدی در میان باغی سرسبز و زیبا قرار دارد. ارتفاع این قصر ۲۰ متر است. البته این ارتفاع بدون احتساب طبقه سوم می‌باشد. طبقه سوم این بنا برج استوانه‌ای شکلی است که محل اقامت شاه و خانواده‌اش بوده اما هم‌اکنون طی سالیان طولانی و بر اثر عوامل مختلف تخریب شده است.

طبقه زیرین بنا یک سردابه مرکزی با هشت غرفه در اطرافش می‌باشد. هوای این سردابه بسیار خنک است. این سرداب قرار بوده که محل دفن نادر باشد. در دوران قاجار و پس از تغییراتی در بنا، این قسمت به عنوان زندان و سپس به عنوان حمام مورد استفاده قرار گرفت.

طبقه همکف یک تالار بزرگ هشت ضلعی است که از چهارسو بر روی پله‌های هرمی شکل بنا گردیده است. پس از بالا رفتن از پله‌ها در اضلاع هشت‌گانه ورودی‌های منتهی به تالار اصلی کاخ قرار دارد. نمای درونی تالار به معماری دوران تیموری شباهت بسیار زیادی دارد. دور تا دور نمای درونی تالار با کتیبه‌ای که مزین به سوره نبأ می‌باشد، تزیین شده است. همچنین در قسمت بالای طاق نقوش زیبای اسلیمی به چشم می‌خورد.

نمای بیرونی کاخ به معماری دوران صفویه شباهت دارد. تزئینات بیرونی و درونی معماری به وسیله هنرمندان هندی صورت گرفته است. در حقیقت زیبایی اصلی کاخ همین نمای بیرونی است.

دور تا دور کاخ حوضچه‌هایی زیبا که دارای ۱۵۶ فواره آب هستند به چشم می‌خورد. این فواره‌ها علاوه بر زیبایی‌بخشی به نمای بیرونی قصر، کار آبیاری باغ را نیز به عهده داشتند.

آن‌چه با دیدن این فواره‌ها و همچنین بقایای تبوشه‌های آبِ قصر در موزه عمارت، جلب توجه می‌کند، سیستم آبرسانی کاخ در آن زمان بوده است. نادر برای استفاده از آب شیرین قره‌سو که در ۶ کیلومتری عمارت قرار داشت، از توان مهندسان خویش استفاده نمود و سیستم آبرسانی را بنا نهاد. مهندسان پس از مشخص شدن مسیر انتقال آب، با رعایت شیب که تنظیم کننده فشار آب در آب‌نماهای اطراف عمارت بود، کانالی در مسیر انتقال آب حفر کردند و با استفاده از تنبوشه‌های سفالی، لوله‌گذاری کرده و روی لوله‌ها را با خاک نرم پوشاندند.

«نمای بیرونی قصر خورشید»
«نمای بیرونی قصر خورشید»، عکس از _tripaholics_

کلام آخر

کلات نادری مسیری بسیار زیبا در دل کو‌ها و دشت‌های طبیعی و دست نخورده دارد. چه با قصد طبیعت‌گردی راهی کلات شوید و چه با نیت بازدید از اثری تاریخی، مطمئن باشید مقصد بی‌نظیری را انتخاب کرده‌اید.

برای آشنایی با دیگر جاذبه‌های شهر کلات کلیک کنید.

استاد بزرگ بی‌بدیل حکیم ابوالقاسم منصور بن حسن فردوسی طوسی

فردوسی

فردوسی حکیم در حدود سال ۳۲۹-۳۳۰ هجری قمری در قریۀ پاژ از قراء ناحیۀ طابران یا طوس در خانواده‌ای از طبقۀ دهقانان به جهان چشم گشود.

دهقانان یک طبقه از مالکان بودند که در دورۀ ساسانیان و تا قبل از حملۀ مغول در ایران زندگی می‌کردند. دهقانان حدّفاصل کشاورزان و اشراف درجه اول را تشکیل می‌دادند. دهقانان صاحب نوعی اشرافیت ارضی بودند. در دورۀ اسلامی دهقان نژاد بودن نشانۀ صحت نژاد ایرانی شمرده می‌شده است. دهقانان در حفظ نژاد، نسب، تاریخ، رعایت آداب و رسوم ملی تعصب و سخت‌گیری داشتند. هرآنچه از ایران باستان به یادگار داریم حاصل تعصب دهقانان است. در متون فارسی پیش از مغول، دهقان در مقابل ترک و تازی استعمال می‌شد (منبع: تاریخ ادبیات ایران، تألیف دکتر ذبیح‌ا.. صفا).

تندیس حکیم فردوسی
تندیس حکیم فردوسی

فردوسی حکیم، دهقان نژاد بود و در خانواده‌ای از دهقانان به دنیا آمد. فردوسی ثروت بسیاری داشت. در واقع همین دهقان نژاد بودن او خود مؤید ثروت فراوان اوست. اما فردوسی تمام ثروت و سی سال از عمرش را برای به نظم درآوردن شاهنامه و زنده کردن تاریخ ایران زمین فدا کرد.

حکیم فردوسی، در سال ۴۱۱ چشم از دنیا فروبست و در باغ ملک خودش به خاک سپرده شد.

پاژ

پاژ، زادگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی، شاعر حماسه‌سرای ایرانی است. روستایی واقع در تقاطع جاده کارده به کلات نادری و ۱۵ کیلومتری شمال شهر مشهد است. در میانه روستای پاژ و در ۷۰۰ متری شمال غرب آن دو تپه باستانی به چشم می‌خورد که به آثار و بقایای پاژ قدیم مربوط هستند. این دو تپۀ باستانی مؤید پیشینه تاریخی این منطقه در سده‌های نخستین پس از اسلام تا قرن نهم و دهم هجری است. امروزه پاژ رونقی ندارد و امید است که مورد مرمّت و بازسازی قرار بگیرد.

نقاشی روستای پاژ
نقاشی روستای پاژ – اثر منصور وفایی

بر اساس بازشناسی علمی روستای قدیمی پاژ که توسط دفتر حفظ و احیای محوطه‌های تاریخی معاونت میراث فرهنگی استان خراسان رضوی در اردیبهشت سال ۱۳۸۹ صورت گرفت قلعه‌ای بزرگ به اندازهٔ تقریبی ۴۵ در ۶۵ متر و ارتفاع ۱۲ متر در میانهٔ روستای کنونی پاژ شناسایی شد. بر مبنای مطالعات انجام شده بنیاد این قلعه در سده‌های نخستین دوره اسلامی بوده و اواخر دورهٔ قاجار نیز چندین خانه روی بقایای تاریخی آن ساخته شده‌است.

خانۀ منتسب به فردوسی در روستای پاژ
خانۀ منتسب به فردوسی در روستای پاژ

از میان ساختمان‌ها و خانه‌های این قلعه خانه‌ای که در قسمت شرقی واقع شده و از سایر خانه‌ها بلندتر است به فردوسی نسبت داده شده است. اما مگر نه اینکه فردوسی پس از مرگ در باغ خانۀ خودش به خاک سپرده شد! اگر این امر درست باشد که در کتب تاریخ ادبیات اینگونه ذکر شده است پس زادگاه فردوسی نیز باید همان آرامگاهش باشد. به هر حال این خانه که اکنون به خرابه‌ای تبدیل شده در این روستا از طرف معتمدین روستا به فردوسی منسوب شده است. گردشگران نیز بنا بر ادعای معتمدان روستا این خانه را خانۀ فردوسی می‌دانند.

روستای پاژ از توابع مشهد
روستای پاژ از توابع مشهد

روستای پاژ تاکنون از سوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری به ثبت ملی نرسیده‌است و به دلیل عدم رسیدگی، بناهای موجود در این روستا اکنون به خرابه‌ای تبدیل شده‌است. این روستا چه زادگاه فردوسی حکیم باشد چه نباشد به مرمّت و بازسازی محتاج است.

آرامگاه فردوسی

آرامگاه فردوسی در سال ۱۳۱۳ هجری شمسی گشایش یافت. این بنا به‌دست هوشنگ سیحون برپایهٔ طرح پیشین کریم طاهرزاده بهزاد، با اندکی تغییر در اندازه و تزئینات، طراحی و بازسازی شد. معمار مجری ساختمان حسین لرزاده، و حسین حجارباشی زنجانی و تقی درودیان مباشر ساخت این بنا بودند.

آرامگاه فردوسی
آرامگاه فردوسی – عکس از خردسرای فردوسی

در طی هزار سالی که از چشم فرو بستن فردوسی عزیز از دنیا می‌گذرد آرامگاه او بارها و بارها ساخته و ویران شده است. در گزارش‌های به دست آمده از سوی پژوهشگران ایرانی و خارجی در دو سدۀ اخیر آمده است که این بنا ، محقّر و پوشیده از گندم‌زار بوده است. در آغاز سدۀ چهارم خورشیدی و هم‌زمان با ملی‌گرایی نوین ایران عزم ساخت آرامگاهی شایستۀ فردوسی جزم شد.

آرامگاه فردوسی
آرامگاه فردوسی

مساحت کنونی مجموعهٔ آرامگاه نزدیک به شش هکتار و دربردارندهٔ باغ آرامگاه، استخر و تندیسی از فردوسی اثر ابوالحسن صدیقی در جلوی آن، بنای یادبود، ساختمان‌های اداری، کتابخانه، موزه و آرامگاه مهدی اخوان ثالث است. معماری داخلی بنا نیز دربردارندهٔ کاشی‌کاری‌ها، نقوش سنگی برجسته از داستان‌های شاهنامه و کتیبه‌هایی سنگی از سروده‌های فردوسی و دیگران است.

آرامگاه فردوسی
آرامگاه فردوسی – عکس از خردسرای فردوسی

داستان‌های شاهنامه

کشته شدن سهراب به دست رستم
داستان رستم و سهراب

شاهنامه و داستان‌های آن سراسر پند و دعوت به خردمندی و ستایش خرد است. فردوسی حکیم خرد را معادل فرّه ایزدی می‌داند. هرگاه پادشاهی از شخصیت‌های شاهنامه از راه صلاح و نجات و رستگاری دور می‌شود می‌گوید او خرد را گم کرده است و فرّه ایزدی را از دست داده است و به همین دلیل گرفتار عذاب و مصیبت شده است. فردوسی حکیم شیعه مذهب بود و فلسفی مشرب. همین امر سبب شد که محمود غزنوی ترک‌زاده زندگی را بر این حکیم بزرگ، تاریک و تلخ کند. در وصف فردوسی بزرگ می‌گویم حکیم و نمی‌گویم شاعر چون اگر با داستان‌های شاهنامه آشنا باشید تأیید می‌کنید که فردوسی فقط شاعر نبود. او عارف هم نبود. فردوسی، خردمند و حکیم بود و در جای جای اثر سترگش خرد را راهنمای انسان برای نجات نامید.

رزم رستم و اسفنديار( قسمتي از تابلو ) محمد مدبر منصوب به اسماعيل كياني ، رنگ و روغن روي بوم ، دوره معاصر
رزم رستم و اسفنديار( قسمتي از تابلو ) محمد مدبر منصوب به اسماعيل كياني ، رنگ و روغن روي بوم ، دوره معاصر

دیدار از آرامگاه فردوسی

فردوسی حکیم در طول زندگی خود، در زنده بودن خود، در سال‌های به نظم کشیدن شاهنامه، اثر سترگش، و پس از آن برای عدم حمایت از آنچه که تمام عمر و ثروت خود را به پاش ریخته بود، تنهایی کشیده و رنج برده است. شاید در دوران ما، تنها کاری که امکان انجامش را داریم پاس داشتن او و شاهنامه و آرامگاهش باشد.

دیدار از آرامگاه فردوسی را از یاد نبرید. فردوسی حق بزرگی، به قدر ایرانیت ما، بر گردن‌مان دارد. برای دیدار از آرامگاه فردوسی نگران اقامتگاه نباشید. میزبون در مشهد نیز همراه شما هست. شما می‌توانید با اجاره سوئیت در مشهد یا رزرو سوئیت در مشهد در کمال آسایش و راحتی ساعت‌های خوشی را در آرامگاه فردوسی بگذرانید و در ضمن از مراسم خاصی که با تدبیر اساتید ادبیات در آرامگاه برگزار می‌شود نیز لذت ببرید.

 

رقص رنگ و عطر گل‌های بهاری در بوستان‌های مشهد

یکی از جاذبه‌های گردشگری در مشهد، بوستان‌های زیبایی است که هر ساله با طرح‌های خلاقانه، رنگ و جلای تازه‌ای می‌یابند. برخی از این پارک‌ها، تاریخ مشهد را درنوردیده‌اند و جنگلی محسوب می‌شوند؛ اما برخی دیگر جوان هستند و به تازگی احداث شده‌اند. زائران محترم، پس از زیارت، می‌توانند مهمان این بوستان‌های زیبا باشند؛ در سایۀ گستردۀ درختان تنومند کهنسال بنشینند و نفسی تازه کنند یا به بوستان‌های جوان بروند و از خلاقیت هنرمندان مشهدی دیدن کنند.

پارک جنگلی وکیل آباد

پارک ۷۰ هکتاری و جنگلی وکیل آباد در وسعت و قدمت زبان‌زد خاص و عام است. این پارک دارای رودی خروشان است که اگر باران ببارد جریان می‌یابد و زیبایی این پارک جنگلی را صدچندان می‌کند. وکیل‌آباد کهن از دیرباز میزبان مشهدی‌ها و زائران بوده است. در گذشته مشهدی‌ها برای فرار از گرمای طاقت‌فرسای تابستان به وکیل‌آباد می‌رفته‌اند و گاهی حتی یک ماه یا گاهی بیشتر آنجا می‌مانده‌اند. درختان بلند و تنومند وکیل‌آباد، سایه‌های وسیع و آب در جریان آن، سبب می‌شوند این پارک جنگلی در گرم‌ترین روزهای تابستان خنک و دل‌نواز باشد.

وکیل آباد، مشهد – عکس از محمد زائرنیا – شهرآرا

آدرس پارک جنگلی وکیل آباد: مشهد، انتهای بلوار وکیل آباد ،پارک جنگلی وکیل آباد.

پارک میرزا کوچک خان

پارک میرزا کوچک خان نزدیک به حرم مطهر امام رضا (ع) است. و مساحت آن حدوداً ۳۲۳۲۵ متر‌مربع است. پارک میرزا کوچک خان مشهد به زمین‌های ورزشی، کتابخانه عمومی کودکان و نوجوانان، استخر شنا و شهر‌بازی مجهز است.

آدرس پارک میرزا کوچک خان: مشهد، ضلع جنوب غربی میدان هفده شهریور ،پارک میرزا کوچک خان.

پارک مینیاتوری مشهد

پارک مینیاتوری مشهد، اولین پارک مینیاتوری در شرق کشور است که به تازگی احداث شده است. همان طور که از نامش پیداست شما در این بوستان می‌توانید ماکت‌هایی مینیاتوری از آثار باستانی سراسر کشور را در یک مجموعه ببینید. از جمله ماکت‌های موجود در آن عبارتند از: تخت جمشید، آرامگاه فردوسی، آرامگاه عطار، پل خواجو، فرودگاه مشهد، ایستگاه راه آهن مشهد، باغ شاهزاده ماهان، سد کارون و روستای کندوان. این بوستان شبیه یک هزارتو ساخته شده است شما از در اصلی وارد می‌شوید، به مسیر خود ادامه می‌دهید، در راه ماکت‌های مختلف را به ترتیب می‌بینید و به خارج از بوستان هدایت می‌شوید.

پارک مینیاتوری – مشهد

آدرس پارک مینیاتوری: مشهد، بزرگراه میثاق، بلوار الهیه، بلوار سجادیه، سجادیه ۲۶ ،پارک مینیاتوری.

پارک پردیس قائم

پارک پردیس قائم از دیگر پارکهای مشهد است. در شمال شهر مشهد با مساحتی بالغ بر ۱۷ هکتار واقع شده است. در پارک پردیس نیز گونه‌های گیاهی متنوع و بسیاری قابل مشاهده هستند.

آدرس پارک پردیس قائم: مشهد، بلوار توس، تقاطع بزرگراه شهید چراغچی ،پارک پردیس قائم

پارک خورشید

پارک خورشید یا بام مشهد نیز مشهور است. این بوستان با وسعتی در حدود ۴۰۰ هکتار بزرگترین پارک کوهستانی مشهد محسوب میگردد. برفراز بام خورشید می‌توان مشهد را در یک نگاه دید.

بام خورشید – مشهد

آدرس پارک خورشید: مشهد، انتهای بلوار هاشمیه، هاشمیه نود و یک، پارک خورشید.

پارک جنگلی طرق

پارک جنگلی طرق یا کمپ مسافرتی غدیر  ۱۸۰ هکتار مساحت دارد. شاید حضور و وجود درختان اقاقیا، سپیدار، نارون و افرا و سرو از ویژگی‌های منحصر به فرد این بوستان جنگلی باشد که مثالش را در جای دیگر نتوان دید. در اردیبهشت گل‌های اقاقیا به دست باد به رقص در می‌آیند و اگر آنجا باشید شاهد بارش آن خواهید بود.

آدرس پارک جنگلی طرق: ورودی مشهد از سمت جاده نیشابور ، بزرگراه شهید کلانتری ،حدفاصل پل الغدیر و شهرک ابوذر ،کمپ مسافرتی غدیر.

پارک امت

پارک امت مشهد، حدود ۳۰ هزار مترمربع مساحت دارد. این پارک با انواع گیاهان تزئینی آراسته شده و یک شهربازی کوچک هم دارد.

آدرس پارک امت: مشهد، تقاطع بلوار امت و مفتح ،پارک امت.

پارک حجاب

پارک حجاب، اولین پارک بانوان مشهد است. این پارک در حدود دوازده هکتار زیربنا دارد و به امکاناتی همچون دوچرخه، اسکیت، لوازم ورزشی، زمین ورزش کودکان و بوفه مجهز است. بانوان میتوانند از این فضایِ مختصِ خود استفاده نمایند. ورود آقایان به بوستان حجاب تا ساعات غروب ممنوع است.

پارک بانوان حجاب – مشهد

آدرس پارک حجاب: مشهد، بلوار خیام، بلوار هدایت ،پارک حجاب.

دیدار از بوستان‌های مشهد

به مشهد مقدس سفر کنید و دیدنی‌هاش را ببینید. از میان دیدنی‌های بسیاری که مشهد دارد، بوستان‌ها را از قلم نیندازید. بوستان‌های مشهد سراسر رنگ و زیبایی هستند. در سفر به مشهد، میزبون، میزبان شماست. کافیست به لیست سوئیت ارزان در مشهد سر بزنید بعد خیلی راحت می‌توانید با رزرو سوئیت در مشهد یا اجاره سوئیت در مشهد هر چند روز که دوست داشتید در این شهر زیبای زیارتی بمانید تا در ضمن آسایش و راحتی، هم به زیارت برسید و هم از دیدنی‌های مشهد دیدن کنید.

کلات، شهر مُحاط با تپه ماهورها و کوه‌های هزارمسجد

کلات زیبا، سبز و دوست داشتنی، شهر نادر است. کوه‌هایی که کلات را احاطه کرده‌اند، آب و هوای دلکش و آب گوارای قره‌سو سبب شد که نادر کشورگشا پس از اینکه به حکومت رسید و دست مزاحمان و مهاجمان را از خاک ایران کوتاه کرد دستور دهد در کلات کاخی برای او بسازند که به درخشندگی خورشید باشد. حالا پس از گذشت سیصد سال کاخ او همچنان می‌درخشد.

نادر سال‌های عمرش را در همین کاخ به سر برد. او گنجینه‌اش را در همین کاخ پنهان کرد. آیات روی دیوارۀ زیرزمین کاخ، این تصور را ایجاد کرده که شاید نادر می‌خواسته همین کاخ آرامگاهش باشد.

کلات – عکس از مرضیه حسینی

موقعیت جغرافیایی کلات

کلات در لغت به معنی آبادی و زیستگاه بر فراز کوه است. کلات یا دژ نادر در شمال شرقی استان خراسان رضوی واقع است. شمالش را تپه ماهورها و جنوبش را کوه‌های هزارمسجد، شرقش را سرخس و غربش را درگز احاطه کرده است.

کلات شهری است که در قیاس با سرزمین پهناور ایران زمین، یک وجب خاک بیشتر نیست. اما کوه، رود، دشت، دره، باغ، شالیزار را با هم دارد. کرد، ترک، فارس، معماری ایران، هنر هندوستان، اسطوره، تاریخ؛ همه را با هم در خود جای داده است.

کلات – عکس از مرضیه حسینی

فردوسی حکیم در وصف این شهر بی نظیر می‌گوید:
همان به که سوی کلات و چرم/ برانیم و منزل کنیم از میم
چپ و راست آباد و آب روان / بیابان چه جوییم و رنج روان

کلات دژ نفوذناپذیر

این یک وجب از خاک پاک ایران، دژی نفوذ ناپذیر است. این دژ در مقابل تیمور گورکانی ایستادگی کرد. تیمور ۱۴ بار به کلات زیبا لشگر کشید و حمله کرد و هر ۱۴ بار ناکام ماند. کلات خزانه و قلعۀ امنی است که نادرشاه افشار خزاین به غنیمت آورده از هند را درونش پنهان ساخت. نادر مردی دانا، مقتدر و آگاه بود. او می‌دانست که کلات زیبا، امنیت او، خانواده‌اش و گنجینه‌اش را تأمین و تضمین می‌کند.

کاخ خورشید

کاخ خورشید - کلات نادری - مشهد
کاخ خورشید – عکس از سینا

خانۀ امنی که در کلات به دستور نادر بنا شد، کاخ خورشید نام دارد. این خانۀ امن مهم‌ترین جاذبۀ گردشگری و تاریخی کلات محسوب می‌شود. البته این بنای تاریخی بی اندازه ارزشمند است. باید اضافه کنم که ساخت بنا هنوز نیمه‌تمام بود که نادر در آن زندگی می‌کرد. حتی پس از درگذشت او نیز، نیمه تمام رها شد.

کاخ خورشید یک اثر ملی

کاخ خورشید در سال ۱۳۱۸ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. این بنا سه طبقه دارد. ساخت آن توسط اسرای هندی با تلفیقی از معماری ایرانی و هندی صورت گرفته است. اسرای هندی روی دیوارهای کاخ خورشید موز و آناناس کنده کاری کرده‌اند.

تدبیر و اقتدار نادرشاه افشار

نادر از هندوستان فقط به غنائم و زر و سیم قناعت نکرد. او معماران هندی را به اسیری گرفت. از دانش آن‌ها برای آبادی ایران استفاده کرد. جنگ به هیچ عنوان اتفاق خوبی نیست. لشگرکشی به هر خاک و دیاری نکوهیده است. به اسیری گرفتن هم افتخاری ندارد. اما همین که این مرد مقتدر در دوران خود به فکر سازندگی بوده است قابل تقدیر است. در ضمن فراموش نکنیم که دوران نادر به فردی مقتدر نیاز داشت. اقتدار نادر سبب شد تا باری دیگر ایران رنگ خوشی و آرامش را ببیند.

مسجد کلات نادری عکس از داخل کاخ خورشید گرفته شده است.
مسجد کلات نادری – عکس از ابراهیم براز

بند نادری

از دیگر آثار دیدنی کلات، بند نادری است. بند نادری ۷۰ متر ارتفاع دارد. طبق شواهد موجود ممکن است در دوره ایلخانان مغول از سنگ و آجر و ساروج ساخته شده باشد. چنگیز مغول سال ۶۶۰ ه‍.ق‌ به ایران حمله کرد. دورۀ مغول سده‌های هفتم و هشتم را دربرمی‌گیرد.
کلات – عکس از مرضیه حسینی

نهر قره‌سو

جاذبۀ دیگر کلات، یک رشته لوله سنگی است. این لوله‌های سنگی آب شیرین نهر قره‌سو را به کلات می‌رسانده است. از کاخ خورشید تا نهر قره‌سو ۱۲ کیلومتر فاصله است. حالا جز تکه‌هایی از این لوله‌ها باقی نیست. آب قره‌سو در گوارائی و شیرینی زبان‌زد خاص و عام است. نادرِ باهوش و ذکاوت، آب قره‌سو را به کاخ خورشید و شهر روانه کرده بود. او، خانواده‌اش، مردم شهر از این آب گوارا می‌نوشیدند.

قلعه فرود

اثر دیگر، قلعه فرود شاهنامه است. فرود پسر سیاوش و برادر کیخسرو است. فرود به دست طوس کشته شد. این قلعه در روستای گرو در یک کیلومتری شمال غربی کلات قرار دارد. عمر این قلعه به دوره پیش از اسلام می‌رسد.

کلات – عکس از مرضیه حسینی

دیگر دیدنی‌های کلات

از دیگر دیدنی‌های کلات باید مسجد کبود و منطقه اورتکند یا بهشت گمشده را نام برد. راه کلات از شمال مشهد آغاز می‌شود. پس از عبور از روستای پاژ ( زادگاه فردوسی)  ۱۴۵ کیلومتر آن سو‌تر به کلات می‌رسد. پس از کلات، زمینی نیست که از خاکش عطر ایران به مشام برسد. کلات مرز میان ایران و ترکمنستان است.

سفر به کلات

اگر روزی روزگار تصمیم گرفتید به کلات سفر کنید بهتر است نکته‌ای را بدانید. زمان مناسب برای این سفر اردیبهشت ماه است. پس بهتر است امروز و فردا نکنید. همین حالا برای سفر به کلات آماده شوید. اگر به کلات سفر کردید از مناطق عشایری هم دیدن کنید. محصولات لبنی طبیعی هم بخرید. میزبون، ضامن آسایش شما، در کلات نیز همراه شما خواهد بود. شما می‌توانید با اجاره سوئیت در کلات یا اجاره ویلا در کلات چند روز را به راحتی در کلات بگذرانید.

 

زیارت و سیاحت در مشهد

درباره شهر مشهد

مشهد، مرکز استان خراسان رضوی و دومین شهر پر جمعیت ایران، بعد از تهران می‌باشد. این شهر در زمان افشاریان پایتخت ایران بوده است. از لحاظ جغرافیایی، در حوزه رودخانه کشف رود و بین کوه‌های بینالود و هزار مسجد قرار گرفته و دارای آب و هوای متغیر، معتدل و متمایل به سرد و خشک است. این کلان شهر دارای یک فرودگاه بین‌المللی، یک ایستگاه راه‌آهن و سه پایانه است که ارتباط آن با شهرهای دیگر را ممکن می‌سازد. حمل و نقل داخلی، توسط سامانهٔ تاکسی‌رانی و اتوبوس‌رانی و قطار شهری انجام می‌شود. اقتصاد این شهر با توجه به وجود حرم امام رضا علیه السلام، به گردشگری مذهبی متکی است. در کنار آن، وجود مراکز تجاری بزرگ و امکانات پزشکی قابل توجه، باعث رونق گردشگری تفریحی و گردشگری سلامت نیز شده‌ است. مشهد در سال ۱۳۸۸ به صورت رسمی، به عنوان پایتخت معنوی ایران معرفی گردید.

جاذبه‌های گردشگری مشهد

قرن‌هاست که زائران حرم امن رضوی به قصد زیارت امام رضا علیه السلام به مشهد سفر می‌کنند. طی قرون مختلف، این شهر به دلیل وجود زائران و گردشگران فراوان در تمام روزهای سال، دستخوش تغییرات بسیاری شده، که عمده این دگرگونی‌ها به منظور رفاه حال میهمانان بوده است. این تغییرات شامل ساخت و ساز انواع اقامتگاه‌ها برای سلایق گوناگون، ساخت مراکز خرید بزرگ و توریستی، راه‌اندازی موزه‌های مختلف و…. می‌شود.

مشهد بر خلاف تصور عموم، دارای جاذبه‌های گردشگری طبیعی و تاریخی فراوانی است که کمتر کسی با آن‌ها آشنایی دارد. به طور مثال می‌توان به این موارد اشاره کرد: آرامگاه نادرشاه افشار، حمام مهدی قلی بیک، بنای تاریخی کاخ خورشید در کلات نادری، آرامگاه فردوسی در شهر توس، روستای پاژ، سد چالیدره، دره هفت حوض، غار مغان، خانه تاریخی ملک، سد کارده، روستای دهسرخ، امامزاده سید محمد (گنبد خشتی)، دریاچه چشمه سبز، روستای فرح‌آباد، نغندر و…

آن‌چه سفر به این شهر را از سفرهای دیگر متمایز می‌سازد، این است که می‌توانیم سفر زیارتی را توام با برنامه‌ای سیاحتی تجربه کنیم و از تمام قابلیت‌های این شهر بهره‌مند شویم.

مشهد؛ قطب گردشگری ایران

مشهد سالانه پذیرای بیش از ۲۷ میلیون زائر از داخل کشور و ۲ میلیون زائر از خارج کشور می‌باشد (منبع). این آمار نشان می‌دهد که تعداد مسافرین مشهد در تمام روزهای سال چشم‌گیر است و به همین دلیل برای سفر به این شهر باید به موارد متعددی توجه کنیم. عید نوروز، تابستان و تعطیلات گوناگون در تقویم، از شلوغ‌ترین ایام سال در مشهد است. برخی ماه‌های قمری مثل محرم و صفر و مناسبت‌های گوناگون مذهبی مانند شهادت‌ها و ولادت‌ها نیز از روزهای بسیار شلوغ هستند. اگرچه ایام زیارتی حضرت امام رضا علیه‌السلام جزء تعطیلات رسمی نیست، اما ازدحام جمعیت در این شهر و به خصوص در اطراف حرم مطهر بسیار بالا است.

به همین دلیل برای سفر به مشهد باید با توجه به شرایط و با بررسی تقویم، بهترین زمان ممکن را انتخاب کنیم. هر چه شهر شلوغ‌تر باشد امکان استفاده از امکانات شهری مثل وسایل نقلیه و… سخت‌تر می‌شود و پیدا کردن یک اقامتگاه متناسب با سلیقه و بودجه ما دشوارتر. باید به این نکته توجه کنیم که هزینه سفر و اقامت با تعطیلات و مناسبت‌های مذهبی رابطه مستقیم دارد. برای این‌که بهترین گزینه برای اقامت را انتخاب کنیم ابتدا باید انواع اقامتگاه‌های مشهد را بشناسیم.

رزرو انواع اقامتگاه در شهر مشهد

هتل‌های مشهد

بیش از ۳۰۰ هتل در مشهد وجود دارد که از یک ستاره تا پنج ستاره درجه بندی شده‌اند و بیشتر آن‌ها سه ستاره می‌باشند. هتل‌ها در همه چای شهر وجود دارند و بر اساس امکانات و فاصله از حرم دسته بندی شده‌اند. افرادی که خواهان سطح مشخصی از ارائه خدمات و امکانات هتلی خاص هستند می‌توانند برای اقامت در یک هتل مستقر شوند. قیمت هر شب اقامت در هتل با توجه به تعداد ستاره و سطح آن متفاوت است، اما به طور کلی اقامت در هتل نسبت به سایر اقامتگاه‌ها گران‌تر است.

هتل آپارتمان‌های مشهد

هتل آپارتمان‌ به مجموعه‌های آپارتمانی می‌گویند که همانند هتل‌ها رزرو می‌شوند و در آن‌ها برخی از خدمات هتلی ارائه می‌گردد. اقامت در هتل آپارتمان به اجاره آپارتمان شباهت دارد. بیشتر امکانات اولیه یک خانه‌، در هتل آپارتمان‌ها فراهم است؛ مثلا برخی از آن‌ها دارای امکانات آشپزی هستند. به‌طور کلی باید گفت که در هتل آپارتمان بیشتر احساس در خانه بودن دارید. البته بسیاری از هتل آپارتمان‌ها دارای رستوران هستند و با پرداخت مبلغی جداگانه برای هر نفر، می‌توانید خیال خود را بابت وعده‌های غذایی راحت کنید. قیمت هتل آپارتمان‌ها معمولا به صورت نفر-شبی محاسبه می‌گردد. باید توجه داشت که ایام سال در نرخ آن‌ها بسیار مؤثر است.

بیشتر هتل آپارتمان‌ها در اطراف حرم مطهر واقع شده‌اند و قیمت‌ها با توجه به امکانات، قدمت ساختمان و فاصله‌شان تا حرم متفاوت است. برای مشاهده و رزرو این دسته از اقامتگاه‌ها، روی «هتل آپارتمان‌های مشهد» کلیک کنید.

اجاره روزانه آپارتمان در مشهد

آپارتمان‌های مبله مشهد، در نقاط مختلف شهر پراکنده شده‌اند. از ویژگی‌های مهم آن‌ها این است که برای تعداد نفرات بالا بسیار مناسب هستند و با توجه به امکاناتشان قیمت‌های متفاوتی دارند. برخی از این واحدها با امکانات عالی و لوکس می‌باشند و به مراکز توریستی و تفریحی دسترسی راحت‌تری دارند.

اجاره ویلا در مشهد

ظرفیت ویلاها در شهر مشهد متفاوت است و اغلب امکان اقامت برای تعداد نفرات بالا (بیش‌تر از ۸ نفر) در این نوع اقامتگاه‌ها وجود دارد. بیش‌تر ویلاها از نظر کیفیت و امکانات سطح مطلوبی دارند. علاوه بر این‌که می‌توان اطراف حرم ویلاهای مناسبی را اجاره کرد، واحدهای ویلایی بسیار خوبی در اطراف شهر مشهد مانند منطقه ییلاقی شاندیز و… وجود دارد که شهروندان شهر مشهد نیز از آن‌ها برای تفریح استفاده می‌کنند.

محدودیت‌های ترافیکی

یکی از نکات مهمی که برای سفر به مشهد باید مدنظر داشته باشیم، این است که  در مرکز شهر (محدوده حرم مطهر)، طرح ترافیکی اجرا می‌گردد. همچنین در برخی از روزهای سال (مناسبت‌های مذهبی همچون ایام سوگواری و اعیاد)، خیابان‌های اطراف حرم بسته شده و تردد خودروی شخصی امکان‌پذیر نیست. این نکته مخصوصا برای افرادی که با وسیله نقلیه شخصی به مشهد سفر می‌کنند، بسیار حائز اهمیت است. همچنین اگر با ماشین شخصی سفر می‌کنید، در هنگام رزرو اقامتگاه توجه داشته باشید که اقامتگاهتان پارکینگ اختصاصی داشته باشد.