طبس، شهری که تاریخ را درنوردیده است!(خواندن 6 دقیقه)

روستای زردگاه، طبس

شهر طبس در غرب خراسان جنوبی واقع شده است. از جمله سوغات طبس می‌توان صنایع دستی و زعفران را نام برد. طبس با مشهد ۵۰۴ کیلومتر و با بیرجند ۲۷۰ کیلومتر فاصله دارد. طبس دارای معادن غنی زغال‌سنگ است که حکایت از وجود جنگل‌های انبوه و دریاچه‌های بزرگ در گذشته‌های دور دارد. وجود این معادن سبب شده است که طبس در ردیف یکی از غنی‌ترین مناطق کشور به لحاظ ثروت ملی قرار گیرد. طبس شهری است که دوران متفاوت تاریخ را تجربه کرده است. ازجمله دوره هخامنشی، دوره سلوکی، دوره اشکانی، دوره ساسانی، دوران خلافت اسلامی، دوره اسماعیلیان، دوره تیموریان، دوره مغول، دوره زندیه، دوره قاجاریه ، دوره پهلوی. این امر حاکی از قدمت و اصالت طبس است. براساس مستنداتی که هرودوت تاریخ نویس، ارائه نموده و به نقل از جلد اول کتاب سرزمین خورشید ترجمه ذبیح‌الله منصوری، کورش کبیر  تا سن شانزده سالگی در طبس زندگی کرده است. طبس در سال ۱۳۵۷ زلزله‌ای به شدت ۷/۷ ریشتر را تجربه کرده است. این زلزله حدود ۳۰۰۰۰ تا ۵۰۰۰۰ کشته داشته که بزرگترین زلزله ایران بوده‌است و این شهر بسیاری از جمعیت خود را در این زلزله از دست داده‌است.

ناصر خسرو در سفر نامه خود درباره طبس (قرن پنجم هجری) نوشته است: ״طبس شهری انبوه است اگر چه به روستا نماید، آب اندک باشد و زراعت کمتر کنند، خرماستان‌ها باشد و بساتین و چون از آن‌جا سوی شمال روند نیشابور به چهل فرسنگ باشد و عظیم آسوده بودند مردم آن‌جا، چنان‌که به شب در سرای‌ها نبستندی و ستور در کوی‌ها باشد. با آنکه شهر را دیوار نباشد، هیچ زن را زهره نباشد که با مرد بیگانه سخن گوید و اگر گفتی هر دو را بکشتندی و همچنین دزد وخونی نبود.״

موقعیت جغرافیایی طبس

طبس در شمال شرق استان یزد و جنوب غرب استان خراسان جنوبی واقع است. اطراف آن توسط شهرستان‌های بردسکن و شاهرود از شمال، فردوس و بیرجند از شرق، استان کرمان از جنوب، و شهرستان‌های نایین، اردکان و بافق از غرب و جنوب غربی احاطه شده است. این شهر ابتدا شهری از استان خراسان بود در سال ۱۳۸۰ که استان خراسان به سه قسمت شمالی، رضوی و جنوبی تقسیم شد، طبس در حوزۀ استان یزد قرار گرفت اما در سال ۱۳۹۱ به استان خراسان جنوبی ملحق شد. ارتفاع شهر طبس از سطح دریا حدود ۶۹۰ متر است.

موقعیت جغرافیایی طبس
نقشه شهر طبس

جاذبه‌های گردشگری طبس

در سفر به طبس از جاذبه‌های گردشگری آن غافل نباشید!

برج هادرباش

برج هادرباش یا برج مراقبت که در گذشته برای حفظ و مراقبت از نخلستان‌ها در برابر حیوانات وحشی یا متعرضان مورد استفاده قرار می‌گرفته است امروزه به عنوان یکی از جاذبه‌های گردشگری طبس به شمار می‌رود.

سد تاخیر شاه‌ عباسی

از ویژگی‌هایی که سد تاخیر شاه عباسی را متمایز و ممتاز از دیگر سدها می‌کند، طراحی خاص و منحصر به فرد آن است. طراحی این سد به گونه‌ای صورت گرفته است که هیچ رسوبی در پشت سد ذخیره نمی‌شود و می‌توان انتظار داشت برای هزاران سال، این سازۀ بی‌نظیر بدون نیاز به تعمیر و نگهداری و مدیریت، کارکرد اصلی خود را به انجام برساند. مردم محلی سد تاخیر عباسی را طاق عباسی می‌گویند. این طاقۀ بی‌نظیر ۷۰۰ سال قدمت دارد.

سد کریت

از ویژگی‌های منحصر به فرد سد کریت قوسی بودن آن است. این سد قدیمی می‌تواند حجم بیش از یک میلیون متر مکعب آب را در خود جای دهد. این سد از گذشته‌های دور، وظیفۀ خطیر آب‌رسانی به روستاهای پایین دست را بر عهده داشته است. در واقع می‌توان گفت تأمین معیشت مردم طبس در طول دوران تاریخ به سد کریت وابسته بوده است. لازم به ذکر است که این سد در سال ۱۳۷۹ به شمارۀ ۳۵۲۳ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

 سد کریت قبل از زلزله 1357 طبس
سد کریت قبل از زلزله ۱۳۵۷ طبس – عکس از سحر رضایی

کال جنی

کال جنی یک درّۀ بسیار قدیمی در طبس است. به آن درّۀ جن‌ها نیز گفته می‌شود. درّۀ کال جنی، در شمال طبس و در نزدیکی روستای ازمیغان قرار دارد و یک سرزمین رازآلود است. بومیان قدیمی، کال جنی را  قلمرو جن‌ها می‌دانند. آن‌ها مردم را از تنها رفتن به کال جنی برحذر می‌دارند.

باغ گلشن

باغ گلشن یکی از باغ های نادر ایرانی است. آب جاری بی‌وقفه در این باغ جریان دارد. ساختمان سر در باغ گلشن در زلزلۀ ویران‌گر شهریور ۱۳۵۷ طبس به ‌کلی از بین رفت؛ البته امروزه در همان محل، ساختمانی با همان طرح و نقشه بنا شده است.

باغ گلشن-طبس
عکس از حامد شریفی

کاروان‌سرای خان

از ویژگی‌های معماری این کاروان‌سرا، کالبد فضایی مجموعه بادگیر و گنبد شاه‌نشین است. این کاروان‌سرا در جادۀ قدیم طبس-یزد واقع شده است. دیدار از معماری بی‌نظیر این کاروان‌سرا را از دست ندهید.

امام‌زاده حسین بن موسی بن کاظم (ع)

امام‌زاده حسین بن موسی الکاظم، از فرزندان امام کاظم است. بنای این امام‌زاده که متعلق به قرن پنجم هجری است در زلزلۀ ویران‌گر طبس به کل از بین می‌رود اما آستان قدس رضوی بار دیگر آن را بازسازی می‌کند.

آستانه ی متبرک حضرت حسین بن موسی کاظم (ع) طبس
عکس از احسان علی‌پور

غار حلوان

غار حلوان در ۷۵ کیلومتری شامل غرب شهرستان طبس قرار دارد. غار حلوان از جذاب‌ترین جاذبه‌های گردشگری طبس است گفتنی است که قدمت این غار به ۱۶۰ میلیون سال پیش برمی‌گردد یعنی دوران ژوراسیک میانی.  در این غار بقایای زیادی از استخوان‌های حیواناتی همچون گوسفند، شتر، الاغ و پرندگان دیده شده است، براساس شواهد موجود شاید بتوان گفت زمانی این غار پناهگاه حیوانات درنده بوده است.

كوير حلوان طبس
عکس از محمدرضا شاهپسند

قلعه اسماعیلیان

قلعه اسماعیلیان متعلق به زمان سلجوقیان است. این قلعه از چهار طرف توسط کوهستان احاطه شده است. در کتب تاریخی آمده است که برای ساخت این قلعه ۱۲ سال مطالعه شده است تا از هر نظر ایمن باشد و دشمن راهی به آن نیابد. همچنین چهار آب انبار درون قلعه وجود دارد که سالم‌ترین آن‌ها در بالاترین سطح کوه قرار دارد و تنها پوشش گنبدی آن در وسط از بین رفته است.

قلعه طبس

سبک معماری قلعۀ طبس گویای قدمت بسیار این بناست. مشرق و مغرب و شمال قلعه با کوه احاطه شده است و جز قلّۀ کوه‌ها چیز دیگری به چشم نمی‌خورد. اما در جنوب قلعه یک مکان وسیع روشن وجود دارد که جلگۀ طبس نام دارد. به علت مجاورت  قلعه مزبور به این جلگه، اسماعیلیان آن را «قلعه طبس» می‌گفتند.

سفر به طبس

طبس شهر پرماجرایی است. از ابتدای تاریخ تا کنون زیسته است و فراز و نشیب‌های بسیار را از سر گذرانده است. بعد از زلزلۀ سال ۱۳۵۷ از اتفاقات نزدیک به ما که شاید هنوز یاد و خاطره‌اش زنده باشد شکست حملۀ نظامی آمریکا به ایران در طبس است. این واقعه در پنجم اردیبهشت سال ۱۳۵۹ اتفاق افتاد. یعنی فقط دو سال بعد از زلزله که طبس را ویران کرده بود. اما این خاک سرافراز با صلابتی مثال زدنی در مقابل حملۀ نظامی آمریکا ایستاد. برای سفر به طبس نگران اقامتگاه نباشید. شما با اجاره روزانه منزل در طبس یا اجاره سوئیت ارزان در طبس می‌توانید بهترین و مهیج‌ترین سفر را تجربه کنید. میزبون، میزبان شماست.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید